Kỹ Thuật Trồng Gừng – Cách Phòng Trừ Sâu Bệnh

Gừng (Zingiber officinale): Bộ phận sử dụng của cây gừng là củ. Củ gừng có vị cay nhưng thơm và hơi nóng, là thứ gia vị khá phổ biến. Gừng không ăn kèm với rau sống như một số cây gia vị khác nhưng rất cần thiết với một số món ăn. Nước chấm ốc, thịt vịt luộc, cá trê chiên… không thể thiếu gừng. Nấu phở hoặc canh với thịt bò, xương bò cũng cần có gừng để tăng vị thơm và giảm mùi gây của mỡ bò. Nấu cháo, nấu chè cũng thường cho thêm vài lát gừng tăng vị thơm ngon.

Mứt gừng là món ăn cổ truyền rất phổ biến, nhất là trong dịp tết Nguyên đán. Mứt gừng ăn ngọt, thơm, lại có vị cay cay nóng nóng rất hợp khẩu vị nhiều người.

Củ gừng cũng là vị thuốc tốt, dùng chữa các chứng ho, cảm lạnh, ngâm rượu để xoa bóp chữa tê phù, đau nhức. Khi sắc thuốc bắc, thuốc nam thường cho thêm vài lát gừng để cơ thể dễ hấp thu thuốc.

Ở nước ta, cây gừng trồng khắp nơi. Nhiều gia đình chỉ cần một chút đất cũng trồng được vài khóm gừng. Hiện nay do nhu cầu gừng trên thị trường ngày càng tăng, nhiều nơi đã trồng phổ biến trên diện tích rộng. Ngoài tiêu thụ nội địa còn để xuất khẩu.

1. Đặc tính thực vật

Gừng là cây thân nhỡ, cao 50 – 100 cm tùy theo loại đất xấu hoặc tốt. Gừng sống được nhiều năm từ thân ngầm dưới đất. Thân ngầm gọi là củ gừng, có nhiều đốt, mỗi đốt có nhiều mầm ngủ có thể đâm chồi thành cây gừng mới. Bẹ lá ôm sát nhau tạo thành thân giả trên mặt đất.

Lá đơn, hình mũi mác, không có cuống, trơn bóng, vò nát có mùi thơm.

Trục hoa mọc lên từ gốc (củ) dài khoảng 20 cm, hoa tự tạo thành bông sát nhau, mỗi hoa dài khoảng 5 cm, rộng 2-3 cm, lá bắc hình trứng, mép hơi vàng. Đài hoa dài 1 cm, có 3 răng ngắn, 3 cánh hoa màu vàng nhạt, mép cánh hoa màu tím, nhị hoa cũng màu tím. Ớ ta gừng ít khi ra hoa hoặc chưa ra hoa đã thu hoạch củ.

2. Kỹ thuật trồng trọt

– Làm đất: Củ gừng là bộ phận thu hoạch lại nằm dưới đất nên muốn củ phát triển tốt thì đất cần tơi xốp và thoát nước. Đất cày bừa kỹ, làm sạch cỏ và phơi ải. Lên luống cao 20 – 25 cm, mặt luống rộng 1,2 – 1,5 m, trộn đều đất mặt luống với phân bón lót trước khi trồng.

– Trồng gừng: Gừng trồng bằng củ. Chọn củ gừng có nhiều mầm, bẻ từng nhánh, mỗi nhánh có 3 – 5 mắt. Chấm mặt nhánh bị bẻ (hoặc cắt) vào tro bếp trước khi trồng. Nên trồng vào đầu hoặc cuối mùa mưa khi đất còn ẩm.

Trên mặt luống đánh thành từng rạch cách nhau 40 – 50 cm, sâu 10 – 15 cm. Phân bón lót trộn đều trên mặt luống hoặc bón vào rạch. Đặt nhánh củ xuống rạch, cách nhau 30 cm, lấp đất kín và dùng tay nén chặt. Chú ý không lấp đất dày quá, chỉ cần phủ kín củ là được, đất lấp củ cần bóp tới nhỏ. Sau đó dùng rơm rạ, trấu hoặc cỏ khô phủ lên luống rồi tưới nước thường xuyên cho đủ ẩm. Sau 7 – 10 ngày củ đâm chồi lên khỏi mặt đất.

– Bón phân: Lượng phân bón các loại cho 1 ha, gồm 15 – 20 tấn phân chuồng hoai mục, 150 – 200 kg super lân và 200 kg kali clorua. Toàn bộ phân chuồng và phân lân trộn đều bón lót. Sau khi trồng khoảng 1 tháng thì bón thúc bằng phân kali, có thể thêm tro bếp hoặc ít phân đạm nếu thấy cây xấu. Cách 1,5 – 2 tháng bón thúc lần 2. Phân bón thúc nên hòa nước để tưới. Mỗi lần bón thúc kết hợp xới đất vun gốc. Sau khi cây mọc khoảng 3 – 4 tháng là thời gian củ phát triển mạnh, sinh thêm nhiều nhánh và lớn lên, chú ý chăm bón và phòng trừ sâu bệnh.

3. Phòng trừ sâu bệnh

– Sâu hại: Thành phần sâu hại trên cây gừng nói chung ít và tác hại không đáng kể. Ăn khuyết lá thường có châu châu (cào cào), bọ dừa nâu. Chích hút làm lá bị khô vàng thường có rầy xanh, bọ trĩ, rệp sáp phấn. Phá hại rễ và gốc có dế dũi.

Trừ các loại sâu hại lá bằng bắt giết hoặc phun các thuốc Vertimec, Vineem, Confidor, Pyrinex, Fas tac… Trừ dế dũi bằng cách đào bắt hoặc đưa nước ngập ruộng 1-2 giờ cho dế ngoi lên bắt rồi tháo cạn nước ngay. Tránh không rải hoặc tưới thuốc sâu trực tiếp vào gốc.

– Bệnh hại: Các bệnh chủ yếu hại cây gừng là bệnh cháy lá (do nấm Piricularia grisea), bệnh thối khô củ (do nấm Rhizoctonia solani) và bệnh thối nhũn củ (do vi khuẩn Erwinia earotovora). Phòng trừ bệnh trước hết cần làm đất kỹ, lên luống cao cho thoát nước, bón ít đạm, chú ý bón kali.

Khi bệnh chớm phát sinh thì phun thuốc trừ. Với bệnh cháy lá dùng các thuốc Kitazin, Trizole, Viben-C, Kasai. Với bệnh thối khô củ phun đẫm vào gốc các thuốc Validacin, Saizole, Monceren. Bệnh thối nhũn củ thì phun các thuốc Cuprimicin, Kasuran và các thuốc gốc đồng.

4. Thu hoạch, bảo quản

Gừng trồng 3-4 tháng có thể tỉa lá ăn hoặc làm thuốc. Sau 6-8 tháng thì thu hoạch củ. Khi thấy toàn ruộng lá chuyển màu vàng, lá già đã
khô mép và chóp là cây gừng đã già. Lúc này thấy củ gừng nhô lên gần mặt đất, da củ dày và chuyển màu hơi xám là thu hoạch được.

Có thể dùng cuốc, xẻng để đào hoặc dùng cày dọc theo hàng gừng để bật gốc lên rồi rũ lấy củ, tránh làm xây xát. cắt bỏ thân, lấy củ mang về rải đều nơi mát mẻ, khô ráo.

Nếu để giống cần chọn củ trung bình, không bị xây xát, nhúng trong dung dịch Sulfat đồng (CuS04) 1%, hong cho ráo rồi để lên lớp cát khô trong mát hoặc lên sàn, nong, nia nơi khô ráo, thoáng mát để trồng vụ sau. Trong khi bảo quản thường xuyên kiểm tra loại bỏ củ bị bệnh.