Hướng dẫn Kỹ Thuật Trồng Nấm Mèo (Mộc Nhĩ), Phòng trừ Bệnh Hại Nấm Mèo An Toàn

Nấm mèo hay còn gọi là mộc nhĩ được trồng nhiều ở nước ta sau nấm rơm. Nó là loại nấm có sức sống mạnh nên mọc nhiều trên cây gỗ mục ở khắp các vùng đất nước. trước đây nguồn nấm mèo chủ yếu thu hái từ thiên nhiên, từ khi du nhập kỹ thuật dùng meo giống nấm cấy trên cây, nghề trồng nấm mèo phát triển mạnh, chủ yếu dùng cây so đũa. Mới đây kỹ thuật trồng nấm mèo trên mùn cưa được phổ biến rộng.

Nấm mèo tuy được trồng từ lâu, theo tài liệu của Trung Quốc, kỹ thuật trồng nấm mèo được mô tả từ thời Tấn cách đây 1100 năm. nhưng các nghiên cứu sinh học của nó còn quá ít ỏi so với các loài nấm trồng khác. Gần đây do nhu cầu tiêu thụ nấm mèo trên thế giới tăng lên, nấm mèo được chú ý nghiên cứu nhiều hơn.

Sinh học Nấm mèo (Mộc nhĩ)

1. Vị trí phân loại

Lớp: đảm khuẩn (basidiomycetes)

Lớp phụ: Heterobasidiomycetidae Bộ: Auriculariales Họ: Auriculariacea Giống: Auricularia

Tên giống (genus) Auricularia bắt nguồn từ chữ Hy Lạp “auricula” có nghĩa là “lỗ tai”. Giống (genus) Auricularia được tìm thấy có trên 10 loài, nhưng 2 loài chủ yếu được trồng là Auricularia auricula (Hook) và Auricularia polytricha (Mont). Loài A.auricula thường gặp trong thiên nhiên mỏng và màu hơi hồng bán được giá cao hơn nhưng trồng năng suất thấp. A. polytricha có tai nấm dày hơn, nấm to hơn khi khô màu đen, trồng cho năng suất cao. Hiện nay giống nấm mèo được trồng chủ yếu là A.polytricha.

Hình 4.1. Chu trình phát triển của nấm mèo Auricularia.

2. Chu trình sống của Nấm Mèo

Chu trình sống của nấm mèo được mô tả ở hình 4.1. Về căn bản chu trình sống của nấm mèo giống nấm bào ngư.

Chú thích : 1. Đảm bào tử. 2. Tơ sơ cấp đơn bội (n). 3. Sự kết hợp 2 loại tơ sơ cấp có khả năng dung hợp với nhau. 4. Tơ thứ cấp lưỡng bội. 5. Quả thể. 6. Tế bào tạo đảm. 7. Đảm có các bào tử.

Đảm bào tử nấm mèo nẩy mầm tạo sợi tơ sơ cấp đơn bội. Hai loại tơ sơ cấp đơn bội có kiểu dung hợp khác nhau sẽ kết hợp lại tạo nên sợi tơ thứ cấp lưỡng bội, sợi này phát triển có khả năng tạo ra quả thể. quả thể nấm mèo không có các phiến mà là các ống nhỏ trong đó tạo thành các đảm bào tử. Đảm bào tử của nấm mèo cũng được tạo thành sau khi trải qua hợp nhân và phân chia tế bào giảm nhiễm. Đảm của nấm mèo có hình dạng khác đảm của nấm bào ngư.

Giữa A.auricula và A.polytricha có sự khác nhau lớn về mặt di truyền. Ơ A.auricula để 2 sợi tơ sơ cấp dung hợp được chỉ cần mỗi sợi tơ chứa một nhân tố khác sợi tơ kia. Nếu một sợi chứa nhân tố A1, sợi kia chứa nhân tố A2 thì 2 sợi kết hợp với nhau được. Còn ở A.polytricha thì cần phải có sự khác nhau ở 4 nhân tố mới kết hợp được tức sợi tơ thứ cấp lưỡng bội phải chứa A1A2B1B2.

3. Dinh dưỡng

Nấm mèo cũng thuộc loại nấm phá gỗ như nấm bào ngư nên nói chung những cơ chất dùng trồng nấm bào ngư đều có thể trồng nấm mèo được (các loại cây gỗ, mùn cưa, rơm rạ, cây khoai mì,…) theo tài liệu ở Trung Quốc có gần 100 loại cây lá rộng dùng trồng nấm mèo được, như cây sồi Quercus variabilis Bl. và Quercus acutissima Curr. cho năng suất cao hơn cả. Ở nước ta rất nhiều loại cây gỗ như so đũa, cao su, mít, còng, tràm bông vàng, sung, gòn, và nhiều loại gỗ tạp ở rừng đều có thể sử dụng để trồng nấm mèo, nhưng cây so đũa (Sespania grandifora) cho năng suất cao nhất.

Nấm mèo chủ yếu trồng trên gỗ nên người ta chỉ chọn loại gỗ cho năng suất tốt nhất rồi theo đó mà trồng. Do đó các nghiên cứu về nguồn Carbon và đạm ít được tiến hành. Thí nghiệm cho thấy glucose, đường ăn làm sợi tơ nấm mèo mọc tốt. Nitrat canxi Ca(NO3)2 với nồng độ 0,1% là nguồn đạm tốt nhất cho sự phát triển của sợi tơ nấm mèo. Trong thành phần nấm mèo, kali có tỉ lệ cao, nên việc bổ sung các chất kali như K2O hay KMnO4 (thuốc tím) với nồng độ thấp cũng thúc đẩy sự phát triển nhanh của sợi tơ.

Thí nghiệm trên các loại phế liệu nông lâm nghiệp như trấu, bã mía, giấy vụn, rơm rạ, cám, cùi bắp, mùn cưa, bụi xơ dừa cho thấy sợi tơ nấm mèo có khả năng mọc trên các loại cơ chất kể trên.

Thí nghiệm trồng nấm mèo trên rơm rạ và bụi xơ dừa đều cho kết quả tuy bụi xơ dừa cho năng suất thấp.

Giống như nấm bào ngư, nấm mèo sử dụng tốt cả cellulose và lignin tuy chưa có số liệu đánh giá cụ thể.

Nói chung nấm mèo là loại hoại sinh tức mọc trên xác cây chết, nhưng có quan sát thấy nấm mèo mọc kỉ sinh trên cây trà sống (Thea Sinensis). Thực tế cho thấy sợi tơ nấm mèo chịu được chất mũ của cây mới đốn xuống, nên có thể coi nó là loại bán kỉ sinh.

4. Ảnh hưởng của các yếu tố môi trường

a. Nhiệt độ

Sợi tơ nấm mèo có thể chịu được một giới hạn nhiệt độ khá rộng trên 12-35oC. nhiệt độ thích hợp trong khoảng 25-32oC, tối ưu ở 28oC. Nhiệt độ thích hợp nẩy mầm của đảm bào tử trong khoảng 30-35oC, ở 40oC bào tử không nẩy mầm.

Ơ đồng bằng sông Cửu Long tháng cuối mùa khô, nhiệt độ cao bất lợi cho trồng nấm mèo. Lúc này cần tưới nhiều để hạ nhiệt độ xuống.

b. Độ ẩm

Độ ẩm của cơ chất trong khoảng 60-70% thí nghiệm do sự tương quan giữa tốc độ tăng trưởng của hệ sợi tơ nấm mèo với độ ẩm trên môi trường mùn cưa cám cho thấy tỉ lệ thuận đến 60% nước.

Độ ẩm tương đối của không khí trong giai đoạn tạo quả thể cao hơn nhiều 8595%.

c. pH

Nấm mèo mọc được trong giới hạn pH khá rộng giữa 3,5 – 8,5, tốt trong khoảng 4,5 – 7,5. và trong khoảng 6,5 – 7,5 là tốt nhất. Đối với cơ chất là mùn cưa,trộn với vôi bột để tăng pH.

Nước tưới nấm có pH = 7 (nước ngọt) tốt hơn cả. Nước máy nếu để bốc bớt chlore (Cl2) tưới tốt hơn. Nước lợ ít có thể dùng tưới được.

d. Ánh sáng

Giai đoạn nuôi tơ không cần ánh sáng. có ý kiến cho rằng ánh sáng dùng để kích thích tạo thành nụ nấm mèo. Thực tế có trường hợp trong bóng tối hoàn toàn nấm mèo vẫn ra được quả thể. Tuy nhiên nấm mèo cần ánh sáng trong giai đoạn ra quả thể để nấm phát triển bình thường, ít bị nhiễm bệnh, thiếu ánh sáng quả thể có màu lợt.

Đối với nấm mèo ánh sáng trong nhà trồng nấm có thể nhìn rõ để hái nấm là đủ. Nhiều người lợp một tấm tôn xanh hoặc một mảnh nylon xanh trên nóc nhà trồng để có đủ ánh sáng.

e. Không khí

Chưa có số liệu cụ thể đánh giá nhu cầu khí của hệ sợi tơ nấm mèo. Trong giai đoạn nuôi tơ nấm mèo cần ít oxy nhưng nhu cầu oxi cao hơn của nấm bào ngư. Thời kì ra quả thể nhu cầu oxi nhiều hơn. Thường khí CO2 trong không khí thì quả thể nấm mèo không bình thường cuống nấm dài mà không xòe thành mũ nấm. Tuy nhiên nấm mèo không đòi hỏi thoáng nhiều như nấm bào ngư ở giai đoạn ra quả thể.

Kỹ thuật trồng Nấm Mèo (Mộc Nhĩ) trên Gỗ

Nấm mèo mọc trên gỗ chết, giống như nấm bào ngư (nấm sò) nên các kỹ thuật trồng nấm bào ngư đều có thể dùng cho nấm mèo. Phương pháp trồng nấm bào ngư trên gỗ cũng áp dụng được cho nấm mèo, dĩ nhiên là phải dùng meo nấm mèo để gieo giống ban đầu. Các phương pháp trồng nấm bào ngư trên rơm rạ, cùi bắp cũng dùng được cho nấm mèo tuy nhiên tỷ lệ meo nấm mèo sử dụng phải nhiều hơn khoảng 510%. Ngược lại phương pháp trồng nấm mèo trên gỗ bằng đục lỗ gieo meo cũng áp dụng được để trồng nấm bào ngư.

Trong phần này phương pháp trồng nấm mèo trên cây so đũa hoặc các loại cây khác không có dầu được trình bày chi tiết.

1. Chọn cây

Nhiều loại cây lá rộng có thể dùng trồng nấm mèo như so đũa, mít, xoài, cao su, gòn, sầu riêng, mãng cầu, gáo, tung, ba khía, tràm, đước, tràm bông vàng, còng… Nấm mèo mọc tốt trên cây giá, nhưng không nên trồng và thu hái nấm vì có độc tố. Ở Nam bộ nhân dân đã có tập quán trồng nấm mèo trên cây so đũa. Thường sử dụng so đũa 2 – 3 năm tuổi. Nói chung các cây sử dụng có đường kính khoảng 10 – 20cm. Nếu cây có đường kính lớn hơn nên sử dụng phương pháp cắt khúc 30cm chồng lên nhau giữa có rãi meo như trồng nấm bào ngư. Cây có đường kính nhỏ hơn 10cm vẫn dùng trồng được nhưng khó đục lỗ, nếu dùng cách nào đó nhét được meo giống vào đem ủ khi tưới nấm ra nhanh hơn và thu hái nấm với thời gian ngắn hơn. Cành nhánh cũng dùng trồng nấm được.

Cây nên đốn hoặc hạ xuống vào lúc thân cây có nhiều dinh dưỡng nhất. So đũa nên hạ lúc trước khi ra hoa. Cây dùng trồng nấm nên sạch sẽ, không bị mục, không nhiễm nấm tạp. Hạ cây không để xây xát, tránh nhiễm nấm tạp. Cây dính đất, bùn rửa bằng nước sạch, để nước rửa khô rồi mới gieo meo. Nấm mèo có khả năng chịu được mủ cây tươi nên hạ cây có thể cấy meo ngay. Nhưng để ráo mủ cấy meo mấm mèo tốt hơn là cấy ngay. Mùa khô hạ cây xuống nên để vài ba ngày cho ráo mủ. Có nơi mùa nắng để 5 – 7 ngày, mùa mưa để tới 15 ngày. Có người hong cho cây so đũa khô mủ mới cấy meo. Tuy nhiên, để lâu dễ bị nhiễm nấm tạp và dễ mất độ am tự nhiên của thân cây. Đối với cây không có mủ hạ xuống có thể cấy meo ngay.

2. Cấy meo giống nấm

Nguyên tắc chung là làm thế nào để làm meo nấm xâm nhập vào thân cây. Có thể dùng búa đặc biệt, khoan, đục, cưa…

Meo nấm sử dụng phải đúng tuổi, không già. Dấu hiệu meo tốt là mọc đều, màu trắng đục, không có màu vàng hoặc đốm, không chảy nước.

a. Búa cấy

Búa cấy có hình dạng dặc biệt. Lưỡi búa không dẹp mà cuộn thành ống tròn dưới hơi nhỏ hơn trên. Đường kính vòng tròn 1 – 1,4cm, chiều cao 1,5 – 3cm. Đầu búa có thể tháo rời ra. Thực chất đầu búa như một đầu đục tròn rỗng ở giữa. Chỗ rỗng của đầu này được nối với một rãnh cùng kích thước bên trong lòng búa và trổ xiên ra bên hông búa. Khi bỗ vào cây, đầu búa lún sâu xuống tạo một rãnh tròn, kéo búa lên mảnh gỗ tròn dính trong lòng búa. Bỗ cái tiếp theo mảnh gỗ tròn thứ hai của cây đẩy mảnh tròn thứ nhất khỏi lòng búa.

Hình 4.2. Búa cấy nấm và đầu búa

b. Đục lỗ

Dùng búa bổ thẳng từ trên xuống để lỗ đục vuông góc với chiều dài thân cây. Các lỗ đục đầu tiên cách đầu cây gỗ 5cm, lỗ này cách lỗ kia 10-15cm. Khi đục nhiều hàng lỗ thì đục xen kẻ cho đều khắp bề mặt khúc gỗ như hình 26.

– Các lỗ của một hàng cách nhau 10cm, hàng này cách hàng kế 10cm.

– Các lỗ của một hàng cách nhau 15cm, hai hàng kề cách nhau 5cm. Số lỗ đục trên khúc cây được tính khoảng như sau:

Khi đục, cố gắng giữ cho cây gỗ khỏi bị trầy. Các mảnh tròn văng ra cần giữ lại để đậy meo khỏi mất ẩm.

Dùng búa đục lỗ nhanh chóng, thuận tiện và dễ làm. Tuy nhiên, nếu lỗ đục cạn vào mùa nắng dễ bị mất ẩm.

Không có búa cấy như trên có thể dùng đục, khoan hoặc búa thường làm một lỗ vô meo. Dùng khoan có lợi là lỗ sâu hơn, nhưng khoan tay thì chậm hơn búa, khoan điện cần phải gần nguồn điện.

c. Vô meo

Bẻ meo thành những miếng nhỏ nhét vào đầy các lỗ, dùng các mảnh gỗ khi đục văng ra đậy bên ngoài, có thể dùng parafin bịt kín lỗ tránh mất ẩm.

Meo không nhất thiết phải làm bằng mùn cưa, có thể làm bằng các mảnh gỗ nhỏ. Lấy các miếng gỗ meo này đóng vào các lỗ.

3. Ủ nuôi tơ

Các khúc gỗ có meo phải được ủ trong 3 – 4 tuần để sợi tơ nấm mọc choáng hết cây gỗ.

Thời gian này cần có nhiệt độ thích hợp 280C – 230C cho sự tăng trưởng của hệ sợi tơ. Cần giữ độ ẩm xung quanh tốt để độ ẩm của cây không bị mất.

Các khúc cây đã được cấy meo đem xếp đống để ủ trên nền đất hoặc ximăng, chỗ ủ cây cần được dọn thật sạch, dùng thuốc sát trùng tẩy càng tốt. Lớp cây cuối cùng cần cao lên khỏi mặt nền 10 -15cm. Các khúc cây xếp song song kề nhau: cách nhau 4 -5cm thì tốt. Nếu lớp thứ I xếp dọc thì lớp thứ II nằm ngang vuông góc đè lên trên, lớp thứ III dọc, thứ IV ngang, cứ luân phiên như vậy đến độ cao khoảng 100 – 120cm.

Chất đống xong phải đậy để khỏi mất ẩm. Dùng nylon đậy trực tiếp trên đống cây không tốt vì nylon quá kín, hơi nước bốc lên đọng lại nhỏ xuống cây làm mốc phát triển. Khi đậy bằng nylon nên kê giàn cao hơn khỏi cây 15-20cm, trải lên một lớp rơmrạ hoặc lá chuối khô rồi mới đậy nylon. Để thoáng, nylon không phủ chấm nền mà hở cao, lên 10-15cm. Có thể dùng chiếu đệm hoặc “Cà-tăng” (cót) đậy giữ hơi ấm. Mùa mưa có thể chất đống cây ủ trần trong nhà nấm ra chậm hơn nhưng năng suất không giảm.

Trong thời gian ủ cần thường xuyên theo dõi nhiệt độ, độ ẩm và nấm mốc. Có người 7 – 10 ngày “đảo” cây để tơ mọc đều. Nếu không khí khô có thể tưới nước nền để tăng ẩm. Nếu quá khô phải tưới nước lên cây để tăng ẩm. Những cây bị nấm mốc hoặc nấm lạ mọc phải cách ly để tránh lan bệnh.

Cây có đường kính nhỏ (nhỏ hơn 10cm) ủ khoảng 3 tuần, cây lớn (15 – 20cm), 4 tuần. Cuối thời gian ủ nụ nấm xuất hiện ở nhiều lỗ cấy meo.

4. Tưới ra quả thể

Sau khi ủ đem cây ra tưới để thu hái nấm. Những đòi hỏi chủ yếu trong giai đoạn ra quả thể là:

– Nhiệt độ thích hợp trong khoảng 25 – 320C.

– Độ ẩm không khí cao 80 – 95%.

– Anh sáng khuếch tán vừa phải đủ nhìn thấy nấm đó hái, tránh ánh sáng trực tiếp làm khô nấm.

– Độ thoáng vừa phải tránh gió lùa.

Dù xếp gỗ ngoài trời hay trong nhà nếu các điều kiện trên có đủ, nấm sẽ mọc tốt. Có thể xếp các khúc cây trong vườn ẩm để tưới ra nấm hoặc xếp dưới những bóng cây. Trồng nhiều cần có nhà nấm để đạt năng suất cao.

Nhà trồng nấm có loại bề ngang 4 – 5 m, loại 6 – 8 m, dài tùy ý. Có người cất nhà ngang 4,5 m x dài 6m x cao ở đỉnh nóc 2,5m, vách cao 2m. Trên nóc phía mặt trời mọc có thể lợp tôn xanh hoặc nylon xanh để có ánh sáng. Có thể làm một số tấm chỏi hở khi cần làm thoáng. Nền nhà rải cát hay lá vụn để giữ ẩm, được trụng vôi để tẩy trùng. Vách nhà, các cửa vào cần kín để hạn chế sự xâm nhập của côn trùng và sâu bọ từ ngoài vào nhưng không để bí hơi.

Có thể làm nhà trồng bằng tre phủ nylon, trên nóc thêm rơm rạ để tránh ánh nắng trực tiếp.

Nhà trồng hiện đại hai kiểu xếp cây được mô tả. Một kiểu dựng vào hai bên vách nhà. Nếu trồng ít cây tìm chỗ dựng vào vách để tưới ra nấm cũng được. Kiểu thứ hai đóng trụ hai đầu cao nửa thước bắt đòn ngang song song với mặt đất nằm trên hai đầu trụ để làm chỗ dựa gác chéo các khúc cây xen kẽ nhau, khúc chân nằm bên trái đòn, khúc kế theo nằm bên phải kế tiếp nhau. Làm theo hai kiểu trên mỗi khúc cây đỡ tốn công chuẩn bị thêm. Nhưng nhược điểm là khi tưới nước thường chỉ tưới đều ở một phía khúc cây, phía khuất nước không đều. Lúc hái nấm phải xoay bề trong ra vất vả hơn.

Cách xếp cây thuận tiện hơn cả là phải đóng thêm chốt ở hai đầu, dựng trên hai mảnh gỗ hoặc tre được đục lỗ thẳng hàng. Hai đầu mỗi khúc cây đóng thêm một khúc tre hoặc đinh dài.

Theo cách này các khúc cây được xếp theo hàng thẳng. Hàng cách hàng 0,5m để đi lại chăm sóc. Cách này tiện lợi khi tưới và chăm sóc vì dễ dàng xoay tròn.

Thường đầu dưới khúc cây ẩm nhiều hơn, trên hơi khô. Những người kỹ lưỡng thỉnh thoảng trở đầu cây và xoay mặt trong ra ngoài.

5. Chăm sóc và thu hái

Tùy theo độ ẩm ở nơi trồng mà tưới ít hay nhiều, mùa khô tưới 3-4 lần trong ngày, những tháng cuối mùa khô lúc nóng nhất cần tưới nhiều hơn mới đủ ẩm và giảm nóng. Tránh để nước đọng nền nhà trồng vì dễ gây bệnh. Ánh sáng cần đủ để nấm phát triển bình thường, ít bệnh, thỉnh thoảng mở tấm chắn hoặc mở cửa sổ để thông thoáng tốt hơn.

Sau khi dựng các khúc cây tưới độ một tuần, nhiều nụ nấm nhỏ màu hồng có tơ trắng trong xuất hiện. Các nụ nấm lớn dần có hình chén chung uống trà, mép tròn căng thẳng. Nấm tiếp tục lớn dần chân nấm trở nên dẹp, mép nấm chuyển sang mỏng và nhăn lượn sóng. Lúc này hái nấm là vừa, để lâu hơn nấm già phẩm chất kém hơn.

Quá trình thu hái nấm mèo đợt đầu kéo dài nửa tháng, ba ngày hái một lần. Hái xong đợt I, ngừng tưới 24 – 48 giờ để để trở lại nuôi tơ tạo ra các nụ nấm mới rồi tưới. Việc ngưng tưới sẽ làm nấm mọc lại có kích thước không nhỏ đi.

Thu hoạch các đợt sau kéo dài ngày hơn. Thường trong 4 tháng đầu nấm mọc tốt, từ tháng thứ năm trở đi nấm bắt đầu xuất hiện. Cần lưu ý thấy cây có bệnh đem xa ngay khỏi nhà trồng. Cây bắt đầu có bệnh có thể dùng bàn chải cọ sạch phơi khô vài ngày rồi mới tưới lại, có thể sử dụng thuốc sát trùng như sulfat đồng (CuSO4) 5% + Zinep 1% xử lý. Dù có xử lý vẫn để riêng ra để tránh lây lan.

Khi cây bong vỏ nên lột vỏ cạo sạch lớp ngoài rồi tưới tiếp. Quá trình thu hoạch có thể kéo dài hơn 9 tháng. Về sau nấm thưa dần và nhỏ.

6. Những bệnh thường gặp

Trong khi tai nấm nở, nếu thấy màu nâu hồng là nấm không bị bệnh, nếu thấy nụ nấm có màu thâm đen hoặc lốm đốm rĩ sắt, hoặc trắng lợt lạt, hoặc mềm nhũn là nấm bệnh.

a. Nấm tạp

Vì nấm trồng trên khúc gỗ nên dễ bị các nấm phá gỗ khác làm hư.

Nếu cây đã bị nhiễm nấm khác trước khi cấy meo, khi đem vô tưới, nấm tạp sẽ phát triển cạnh tranh với nấm mèo hoặc chúng sẽ mọc nhanh hơn, lấn át. Nếu là loại gây mục nâu hoặc mục trắng thì coi như hết phương cứu chữa, nếu chỉ là loại nấm ăn sơ sơ ngoài vỏ thì còn có thể cạo bỏ vỏ phơi nắng 2 – 3 ngày đem vô tưới lại cũng có thể cứu vãn được. Nói chung, đối với những loại nấm phá gỗ chỉ phòng hơn là trị.

b. Bệnh mủ trong (Ditylenchusisp)

Tai nấm mắt bệnh này trông như bệnh mủ cây trong veo chảy ra ngoài. Nói là bệnh nhưng thật ra do tuyến trùng đục vô tai nấm gây ra. Khi tưới nấm, nếu tưới nhẹ tay mà vẫn thấy nụ nấm rớt nhiều dưới đất thì cần coi kỹ trong vỏ cây sẽ thấy bằng mắt thường hay kinh lúp những con tuyến trùng trong veo lúc nhúc.

Trùng này chết ở 50 – 600C nên cạo vỏ dội nước sôi là giết được ổ bệnh nếu phát hiện sớm. Cạo vỏ phơi nắng 2 – 3 ngày cũng trừ được, nhưng phải chú ý vì chúng hay ở cả trong lòng đất, phải trị cho tận gốc mới hết.

c. Bệnh mạng nhện (Dactilum)

Khi bị bệnh này, trên mặt tai nấm có một lớp sợi trắng hồng, sau chuyển thành màu hồng rồi màu vàng. Nấm bị mềm nhũng hoặc nở không bình thường. Trừ nấm bằng Formol 2% hoặc Hypoclorit Natri 5%.

d. Bệnh thúi hình rễ (niêm khuẩn Myxomycetes)

Bề mặt tai nấm xuất hiện những đốm vàng tươi, nhầy nhụa, có mùi thối rất khó chịu. Chúng lan nhanh chóng bằng những đường ngoằn ngèo như rễ cây. Cần phun Formol liền rồi để khô 2 ngày, phun lần nữa mới tưới trở lại. Nếu trị kịp thời thì dập được bệnh. Đặt biệt bệnh thường xuất hiện khi nhà trồng quá ẩm ướt nên làm thoáng trại cũng góp phần phìng bệnh tốt.

e. Bệnh mốc xanh (Trichoderma)

Trên thân cây xuất hiện màu trắng, sau chuyển sang xanh đậm, cản trở việc hoàn thành nụ nấm. Bệnh cũng thường xuất hiện khi dùng Formol để diệt các nấm bệnh khác vì Formol làm da cây chua, nấm này rất ưa thích. Cách trị tốt nhất là dùng nước vôi đặc phun lên sau đó tưới nước nhiều để vôi trôi đi vì nấm mèo không ưa vôi. Hiện nay, phương pháp trồng trên gỗ ít được sử dụng do giá gỗ cao.

Trồng Nấm Mèo Bằng mạt Cưa

1. Quy trình khái quát

Quy trình trồng nấm mèo bằng

2. Làm meo giống nấm mèo

Quá trình làm meo giống nấm mèo tiến hành theo trình tự như sau:

– tai nấm mèo trắng

– ống nghiệm thạch nghiên môi trường thạch khoai tây

– sợi tơ nấm mọc đầy ống nghiệm sau 7 – 12 ngày

– sợi tơ nấm từ ống nghiệm cấy vào bịch gạo lức nấu chín

– sợi tơ nấm mọc đầy bịch gạo lức sau 7 – 10 ngày

– sợi tơ nấm bịch gạo lức cấy vào bịch cọng (cây khoai mì hoặc so đủa hay cây còng)

– sợi tơ nấm mọc đầy bịch meo cọng sau 7 – 12 ngày , là loại meo dùng cấy vào bịch mạt cưa.

Thời gian làm meo giống nấm từ lúc bắt đầu phân lập cho đến meo cọng có thể cấy vào bịch nhanh nhất là 3 tuần , trung bình 1 tháng, nếu chậm là 1,5 tháng. Sau khi meo cọng mọc đầy cấy ngay vào bịch sẽ mọc mạnh, nếu cấy chậm hơn thì không lâu quá 2 tuần. Do vậy, muốn trồng nấm mèo bằng mạt cưa thì phải tính toán để đặt làm meo giống trước 1 tháng, khi meo mọc gần đầy thì mới tiến hành làm bịch và hấp bịch.

3. Làm bịch mạt cưa

a. Chuẩn bị mạt cưa và các vật liệu khác

Mạt cưa cây cao su, gòn, gáo … đều có thể đem trồng nấm mèo và nấm bào ngư. Mạt cưa vừa cưa xong cần đem phơi khô ngay hoặc giữ chỗ thoáng để khỏi bị mốc.

Mạt cưa khô đem trộn với nước vôi 1 – 2% (10 lít nước 100 – 200gr vôi bột) để có độ ẩm nguyên liệu 65 – 70% Cụ thể 10kg mạt cưa cao su phơi thật khô trộn đều với khoảng 6 lít nước vôi. Cần trộn cho thật đều thì sau này nấm mới mọc tốt. Mạt cưa trộn tốt có màu sậm hơn, khi trộn quen tay dễ cảm nhận độ ẩm hợp lý.

Chú ý trộn thật đều. Độ ẩm của mùn cưa rất quan trọng : ẩm quá hoặc khô quá giống nấm mèo đều khó mọc. Ngoài ra chuẩn bị giây thun để làm cổ bịch và buộc nắp bịch, bông làm nút bịch.

Bịch nylon để dồn mạt cưa vào có kích thước như sau :
– Loại 15 cm x 60 cm chứa 1,3 – 1,5kg mạt cưa ẩm. Khi dồn đầy, đường kính 10cm, dài 40cm.

– Loại 20 cm x 37 cm chứa 1,3 – 1,5 kg mạt cưa ẩm. (Loại thường dùng). Đầy : 13cm x 25cm.

– Loại 25 cm x 40 cm chứa được 1,5 – 1,8 kg mạt cưa ẩm.

– Loại 25 cm x 50 cm chứa được 2,5 – 3 kg mạt cưa ẩm.

Trước khi cho mạt cưa ẩm vào, cần chuẩn bị túi nylon : 2 góc mép đáy túi được gắn dính nhau và xếp để đáy túi có hình chữ nhật

Cổ bịch được làm bằng giấy carton cuộn tròn lại, ống trúc cắt ngắn hay một

đoạn ống nhựa dẫn nước có đường kính 3 – 5cm cao 2 – 3 cm như hình 4.9.

b. Dồn mạt cưa vào bịch

Cho một ít mạt cưa vào túi nén vừa phải để túi căng đều. Sau đó tiếp tục thêm mạt cưa và ép chặt . Không dồn mạt cưa đầy tràn túi nylon mà chừa phía trên khoảng 5 – 7cm để làm cổ bịch.

Dồn mạt cưa vào bịch xong, túm đầu bịch nhót chui qua cổ bịch và trùm ngược xuống để cổ bịch nằm giữa 2 lớp nylon. Lấy giây thun buộc lại giữ cứng cổ bịch. Dùng que nhọn đầu đâm thẳng xuống qua lỗ tròn cổ bịch đó tạo một lỗ hổng trong mạt cưa, là chỗ của cọng meo sau này được cấy vào. Đậy miệng tròn cổ bịch bằng bông không thấm nước, cuối cùng lấy giấy trùm lên, rồi đem hấp.

4. Hấp bịch mạt cưa

Tiếp theo, bịch mạt cưa phải được hấp hơi nước sôi (80 – 95oC ) trong 5- 6 giờ liên tục để diệt các vi sinh vật có trong mạt cưa. Dựa trên nguyên tắc chung này, nhiều kiểu lò hấp khác nhau được sử dụng.

a. Lò hấp bằng thùng phuy

Có thể dùng thùng phuy sắt loại hơn 200 lít để chất bịch mạt cưa vào và hấp. Đây là kiểu lò đơn giản nhất dùng sản xuất nhỏ gia đình. Đáy thùng phuy có khung gỗ cách đáy 20cm để chất bịch phía trên. Dưới đáy đổ nước cao 15cm.

Các bịch mạt cưa được chất vùng cao ( khoảng 80 – 90 bịch) và lấy nylon bao trùm kín hoặc dùng thùng thứ hai không đáy chồng lên trên. Chất đốt có thể dùng nhiều loại : củi, than đá tổ ong, mạt cưa hoặc trấu.

Nên bắt đầu đốt lửa để hấp vào buổi trưa, hấp kéo dài 5 – 6 giờ kể từ lúc nước sôi bốc hơi mạnh và sau đó để nguyên qua đêm. Sức nóng còn lại giữ kéo dài qua đêm để tiếp tục diệt trùng.

Có nơi không dùng thùng phuy mà dùng nồi inox to chứa cùng lúc 500 bịch mạt cưa để hấp.

b. Nồi hơi bằng thùng phuy

Có thể dùng thùng phuy chứa nước nấu tạo hơi nóng và dẫn vào giàn để bịch được trùm kín bằng nylon để hấp. Thùng phuy có thể chế giống nồi chaudière dạng đơn giản : ở giữa có ống hàn kín theo chiều dọc để hơi đốt nóng xuyên qua giữa thùng làm nước bên trong nóng nhanh tạo hơi. Hơi nước nóng từ nồi hơi bằng thùng phuy dẫn vào dưới đáy giàn kệ chất bịch nấm trùm nylon. Khung giàn kệ có kích thước : ngang 1,2 m x dài 1,2 m x cao 1,2 m với 4 tầng kê, mà tầng dưới cùng cách mặt đất 10 cm, các tầng trên cách nhau giữa trên và dưới 30 cm. Trong giàn kệ này có thể xếp được 180 bịch phôi nấm, nhiều gấp đôi so với 2 thùng phuy chồng lên nhau, lại thuận tiện khi xếp bịch và lấy ra.

Kiểu hấp bịch này giống cách khử trùng nguyên liệu trồng nấm bằng hơi nước nóng ở các nước tiên tiến, nó có nhiều ưu điểm :

– xếp bịch mạt cưa vào và đem ra dễ hơn.

– Có thể xếp khay hoặc các nguyên liệu cồng kềnh như thân cây đậu hay rơm rạ.

– Khi bịch còn nóng có thể dẫn hơi sang hấp khung khác không phải lấy ngay bịch ra mới hấp tiếp được như ở hai kiểu lò trên.

– Khi ngừng sản xuất có thể dẹp gọn.

5. Cấy meo và ủ

Hấp xong để bịch 36-48 giờ cho bên trong nguội hẳn rồi cấy meo cọng vào

Để ít choáng chỗ các bịch nấm có thể xỏ xâu treo từng dây 5 – 6 bịch (hình 4.16). Cấy xong ủ trong khoảng 25 – 30 ngày để sợi tơ nấm mọc trắng bịch choáng hết khối mạt cưa. Lúc này đem bịch ra rạch để tưới cho ra quả thể. Nấm sẽ mọc ra các khe rạch.

6. Tưới ra nấm

Có thể rạch bịch theo các theo các cách khác nhau như : rạch theo đường thẳng từ trên xuống, rạch theo đường xoắn ốc dài hoặc ngắn.

Sau khi ủ, tưới để thu hái nấm. Những đòi hỏi chủ yếu trong giai đoạn ra quả thể này là :

– Nhiệt độ thích hợp trong khoảng 25 – 32oC .

– Độ ẩm không khí cao 80 – 95 % .

– Ánh sáng khuyếch tán vừa phải đủ nhìn rõ nấm để hái, tránh ánh nắng trực tiếp .

– Độ thoáng vừa phải, tránh gió lùa .

Khoảng một tuần kể từ khi đem ra tưới, nụ nấm xuất hiện, khoảng 15-20 ngày có thể hái nấm. Nếu bịch làm tốt quá trình thu hoạch có thể kéo dài liên tục 3 tháng. Sau mỗi đợt thu hái nên ngừng tưới vaì ngày, khi tưới lại nấm sẽ vẫn to.

7. Cách hái nấm và chế biến

Đối với nấm mèo đen, khi hái nấm có thể để chân nấm dính mạt cưa rồi đem rửa sơ nước thường. Lần rửa cuối cùng trong dung dịch muối ăn 0,5%. Cách rửa này làm nấm có màu đen đẹp và bảo quản tốt.

Nấm mèo trắng nếu rửa nước khi khô sẽ chuyển sang vàng ngà, nên phải hái nấm cẩn thận, giữ sạch và đem phơi ngay. Mỗi cái nấm sau khi vừa hái xong thì dùng dao cắt rời ngay chóp có dính mạt cưa để khỏi rơi trên những nấm khác làm bẩn.

Khi phơi hoặc sấy khô nấm mèo cần lật ngữa cho cuốn nấm phía dưới, mặt mọc úp xuống lật lên và xếp thành một lớp thì nấm sẽ mau khô. Nấm khô cho vào túi nylon 10Kg/túi và hàn kín miệng để chỗ mát giữ được lâu.

Bã mạt cưa sau khi trồng nấm mèo có thể đem trồng nấm rơm hoặc nấm bào ngư và cuối cùng có thể nuôi trùn làm phân cho cây trồng.

Nhà xưởng và trang thiết bị cho trồng nấm mèo bằng mùn cưa

1. Nhà làm bịch phôi

Muốn có nấm thì phải làm bịch phôi nên đầu tiên phải có chỗ làm bịch phôi. Nhà làm bịch phôi cần có những phần như sau :

– Chỗ chứa mùn cưa.

– Chỗ trộn nước vôi và vô bịch.

– Chỗ hấp bịch.

– Phòng cấy meo cọng vào bịch sau khi hấp.

Các phần của nhà cần được bố trí liên hoàn thuận tiện cho quá trình sản xuất : chỗ chứa mùn cưa -> trộn nước vôi -> vô bịch -> cấy meo cọng vào bịch sau khi hấp -> nhà tưới ra nấm.

Tùy điều kiện cụ thể mà sắp xếp bố trí. Ví dụ, nhà đã có sẳn thì ngăn phần chứ mạt cưa và trộn ra, phần cấy meo tách rời để sạch hơn. Trường hợp làm nhà từ đầu có thể nhà ngang 4m, dài 15 – 16m, cao 3,5 – 4m. Nhà được ngăn như sau : 6m dài cho trữ mạt cưa, 4m dài để trộn nước vôi và vô bịch, 5 – 6m còn lại dược ngăn cách biệt hẳn để làm chỗ cấy meo.

Nền nhà cần tráng ciment hoặc lót gạch tàu thuận tiện cho trữ mạt cưa, trôn và vô bịch.

Chỗ hấp bịch có thể tách rời nhưng gần chỗ vô bịch để chuyển bịch đến gần và có nóc tole.

2. Nhà trồng nấm mèo (Mộc nhĩ)

Nhà trông nấm hay treo bịch để tưới ra nấm có nhiều loại khác nhau, tùy theo điều kiện cụ thể về mặt bằng hoặc nhà đã có sẳn. Nhà cần tuân theo những nguyên tắc chung :

– Nền nhà bằng đất hay cát hay giữ ẩm tốt hơn, nhưng không để đọng nước nhầy nhụa, cần rắc vôi để tẩy trùng.

– Nóc nhà lợp lá hoặc tranh thì tốt vì mát hơn. Trên nóc, phía mặt trời mọc có thể lợp tôn xanh hoặc nylon xanh để có ánh sáng. Có thể làm một số tấm chắn chỏi hở lên khi cần làm thoáng.

– Vách nhà, các cửa vào cần kín để hạn chế sự xâm nhập của côn trùng từ ngoài vào nhưng không để bí hơi. Cần tạo điều kiện để duy trì độ ẩm cao trong nhà trồng mà vẫn thoáng. Có thể dùng lưới nylon cho phơi lúa để bao kín để chống côn trùng xâm nhập mà vẫn thoáng.

Trên hình 4.3 là mẫu nhà để trồng nấm mèo quy mô lớn (trên 3.000 bịch). Đối với hộ gia đình trồng quy mô nhỏ thì chiều dai nhà làm ngắn đi, nhưng chiều ngang và cách bố trí cột tương tự.

a. Nhà treo bịch đứng

Nhà nền đất, lợp lá, cột và đà cho treo nấm phải chịu được sức nặng của bịch. Bên ngoài phủ lưới nylon chống sự xâm nhập của côn trùng. Mẫu nhà này thích hợp cho treo loại bịch được làm từ túi plastic cở 20cm x 37cm mà khi thành bịch phôi có đường kính 13cm với chiều dài 25cm. 5 bịch treo thành 1 xâu. Mỗi dãy của một bên 1.2m được treo 6 hàng cách nhau 20cm, mỗi ô dài 2m treo 10 hàng. Tổng cộng số bịch của mỗi ô dài = 5 x 6 x 10 = 300 bịch. Tổng cộng số bịch treo của toàn nhà = 300 x 6 ô x 2 dãy = 3.600 bịch.

Đối với loại bịch được làm từ túi plastic cỡ 15cm x 60cm mà khi thành bịch phôi có đường kính 10cm với chiều dài 40cm. 10 bịch treo ngang thành 1 xâu. Mỗi dãy của một bên treo 3 hàng sát nhau thì tổng số bịch của mỗi ô dài cũng bằng = 10 x 3 x 10 = 300 bịch.

b. Nhà treo bịch nằm ngang

Tuy nhiên, với kiểu nhà nêu trên đà gỗ phía trên để gác tầm vong treo bịch phải to vì mỗi ô phải chịu sức nặng của 300 bịch phôi mà khi tưới nước nặng trên 500Kg.

Đối với loại bịch được làm từ túi plastic cỡ 15cm x 60cm mà khi thành bịch phôi có đường kính 10cm với chiều dài 40cm. 10 bịch treo ngang thành 1 xâu. Mỗi dãy của một bên được treo 2 hàng sát nhau thì tốt hơn. Để thích ứng với kiểu treo ngang và giảm nhẹ trọng lượng cho đà gỗ trên cao, có thể điều chỉnh lại nhà trồng với kích thước như sau :

– Mỗi dãy cột cách cột theo chiều ngang sẽ là 0,8m thay vì 1,2m.

– Mỗi dãy cột cách cột theo chiều dài có thể là 1,5m thay vì 2m và chiều dài nhà tăng lên 15m thành 10 ô.

– Đường đi giữa 2 dãy 1,0m rộng thay vì 0,6m : đi thu hái nấm rộng hơn. Như vậy, mỗi dãy cột cách cột theo chiều ngang sẽ là 0,8m thay vì 1,2m như kiểu nhà ở trên, mỗi ô dài 1,5m treo 7 hàng. Tổng cộng số bịch của mỗi ô dài = 10 x 2 x 7 = 140 bịch. Tổng cộng số bịch treo của toàn nhà = 140 bịch x 10 ô x 2 dãy = 2.800 bịch.

.

Hình 4.3. Nhà trồng nấm mèo nhìn phối cảnh

3. Lò hấp bịch mạt cưa

Dựa trên nguyên tắc bịch mạt cưa phải được hấp hơi nước sôi (80 – 95oC ) trong 5- 6 giờ liên tục , nhiều kiểu lò hấp khác nhau được sử dụng. Kiểu lò đơn giản và rẻ tiền hơn cả là thùng phuy như mô tả ở trên.

Theo chúng tôi, kiểu lò hơi bằng thùng phuy dẫn hơi vào khung trùm nylon là đơn giản, thuận tiện giá thành không cao. Lò kiểu này mỗi lần có thể hấp 180 bịch mạt cưa thích hợp cho quy mô sản xuất nhỏ của mỗi gia đình. Nếu muốn tăng quy mô thì tăng số lò. Muốn hấp nhiều thì đốt nhiều lò, hấp ít thì đốt ít lò. Mỗi lò phía dưới có lò than đốt, có thể cháy liên tục ít tốn thời gian bổ sung nhiên liệu. Cần chú ý bổ sung nước đều đặn tránh khô nồi hơi.

4. Xe đẩy và khay gỗ

Do phải làm nhiều bịch mạt cưa nên việc di chuyển rời từng bịch sẽ mất nhiều công và bất tiện, công việc sẽ thuận tiện hơn nếu có khay chứa bịch. Khay gỗ hay tầm vong có lòng trong dài 60cm x ngang 40cn x cao 40cm (hình). Mỗi khay chứa được 24 bịch thuận tiện cho việc di chuyển khi xếp khay lên xe đẩy hoặc khi xếp bịch mạt cưa hấp khử trùng.

Xe đẩy cũng được thiết kế thuận tiện cho xếp các khay.

5. Các dụng cụ linh tinh khác

Ngoài những thứ nêu trên, cần có những dụng cụ khác như :

– Cân để cân hóa chất , nấm và các thứ khác.

– Chậu thao nhựa lớn để pha nước vôi, hóa chất trộn vào mạt cưa : 4 – 5 cái.

– Xẻn xúc và trộn mạt cưa.

Tóm lại, nấm mèo là một loại nấm dễ trồng với nguyên liệu là gỗ tạp hay mùn cưa. Hiện nay phổ biến là trồng trên mùn cưa trong bịch nylon. Thuận lợi lớn của nấm mèo là chế biến đơn giản bằng phơi khô. Phong trào trồng nấm mèo phát triển ở nhiều nơi thuộc miền Đông Nam bộ, nơi có nhiều mùn cưa cao su. Ước tính mỗi năm phải thanh lý 2.000 ha cao su già để lấy gỗ, mà khi chế biến sẽ tạo nhiều mùn cưa. Tuy nhiên phụ thuộc giá bán và mùa vụ mà có lúc trồng nấm mèo phát triển hoặc dừng. Thường vào mùa khô, nước tưới khó khăn và dễ nhiễm bệnh, người dân ít trồng. Ở các tỉnh miền Tây Nam bộ, nguồn mùn cưa từ các trại cưa gỗ tạp đóng ghe, xuồng hiện chưa được sử dụng cho trồng nấm.

Trồng Nấm Mèo Bằng Mạt Cưa

Nấm mèo mọc trên gỗ chết, nên có khả năng sử dụng mùn cưa. Trồng nấm mèo trên mạt cưa có thuận lợi là không chế biến, các điều kiện dễ dàng hơn trên gỗ. Có thể bổ sung dinh dưỡng và hạn chế bề mặt bịch cho nấm mọc nhiều ít tùy ý. nấm thu được có kích thước to hơn. Nhờ hấp khử trùng nguyên liệu nên ít bị nhiễm bệnh hơn.

1. Phương pháp sài gòn

Ở thành phố Hồ Chí Minh , từ lâu mạc cưa được dùng để làm meo nấm mèo. Trong thực tế sản xuất, kỹ thuật được cải tiến chai được thay thế bằng túi nylon, hấp khử trùng bằng autoclave thay bằng hấp bằng hơi nước sôi. Các bịch meo có bị nhiễm được đem rạch để tưới lấy nấm. dần dần tiến tới chỗ làm bịch nylon mùn cưa cấy giống nấm mèo vào và rạch bịch tưới lấy nấm.

Có thể sử dụng túi nylon PE kích thước như sau:

-Loại 20cmx30cm chứa 1kg nguyên liệu.

-Loại 25cmx40cm chứa 1,5-1,8kg nguyên liệu.

-Loại 25cmx50cm chứa 2,5-3kg nguyên liệu.

Trước khi chưa cho mạt cưa ẩm vào, 2 góc mép đáy túi được gắn dính nhau và lận túi trong ra ngoài, ngoài vào trong để đáy túi có hình chữ nhật như hình 33.

Mạt cưa trộn với nước để có ẩm độ nguyên liệu 65-70%. Cụ thể 10kg mạt cưa cao su phơi tật khô trộn đều với 6lít nước. chú ý trộn thật đều. Độ ẩm của mùn cưa rất quan trọng: ẩm quá hoặc khô quá giống nấm mèo đều khó mọc.

Cho mạt cưa vào túi nén vừa phải để túi căng đều. Không dồn mạt cưa đầy tràn túi nylon mà chúa trên khoảng 5-7cm để làm cổ bịch. Cổ bịch được làm bằng giấy carton cộn tròn lại, ống trúc cắt ngắn hay một đoạn ống nhựa dẫn nước có đường kính 3-5cm, cao 2-3cm như hình 34.

Dồn mạt cưa vào bịch xong túm đầu bịch nhét chui qua cổ bịch và trùm ngược xuống để cổ bịch nằm giữa 2 lớp nylon. Lấy dây thun buộc lại giữ cứng cổ bịch. Dùng que nhọn đầu đâm thẳng xuống qua lỗ tròn cổ bịch để tạo một lỗ hỗng trong mạt cưa là chỗ của cọng meo sau này được cấy vào. Đậy miệng tròn cổ bịch bằng bông không thấm nước, lấy giấy trùm lên rồi đem hấp 4-6 giờ.

Hấp xong để bịch trong 36-48 giờ cho bên trong nguội hẳn rồi cấy meo cọng vào. Cấy xong ủ trong khoảng 30 ngày để sợi tơ nấm choáng hết khối mạt cưa. Sợi tơ sẽ mọc trắng bịch choáng hết khối mạt cưa. Lúc nầy đem bịch ra rạch để tưới cho ra quả thể. nấm sẽ mọc theo các khe rạch. Toàn bộ qui trình xem hình 35.

Có thể rạch bịch theo các cách khác nhau như trên hình 36: rạch theo đường thẳng từ trên xuống, rạch theo đường xoắn ốc dài hoặc ngắn.

Khoảng một tuần lễ từ khi đem ra tưới, nụ nấm xuất hiện, khoảng 15-20 ngày có thế hái nấm. Nếu bịch làm tốt quá trình thu hoạch có thể kéo dài liên tục 3-4 tháng. Sau mỗi đợt thu hái nên ngừng tưới vài ngày, khi tưới lại nấm sẽ vẫn to.

Để ít choáng chỗ, các bịch nấm có thể xỏ xâu theo từng dây 5-6 bịch.

2. Phương pháp trồng nấm mèo trên mùn cưa ở Phillipin

Qui trình này chưa hẳn hơn của ta, chúng tôi trình bày để tham khảo:

Compost có thành phần mạt cưa 78%, cám mịn loại A 20%, đường trắng 1%, đá vôi bột 1%. Mạt cưa và các thứ chế biến trong 5 ngày. độ ẩm nguyên liệu 65-70%.

Nguyên liệu được chứa trong chai hay túi PP chịu nhiệt, khử trùng autoclve với áp suất 1,25kg/cm2. Qui trình được mô tả tóm tắt theo sơ đồ sau:

Tóm lại nấm mèo tương đối dễ trồng, nhu cầu xuất khẩu ngày càng cao. Cần nghiên cứu sâu hơn về sinh học và hoàn chỉnh quy trình.