Đặc điểm sinh học của cây đu đủ

Cây đu đủ là một trong những loại cây ăn quả nhiệt đới được ưa chuộng, mau cho quả (trồng một năm là có thể hái quả), có khả năng trồng dày (2.000 4.000 cây/ha) và cho 20 kg quả/cây/năm. Đu đủ là loại cây gởp phần đáng kể vào việc phát triển kinh tê vườn và kinh tê gia đình hiện nay ở nhiều địa phương trong cả nước nhỏ khả năng trồng xen để tận dụng đất trong những năm vườn cây ăn quả lâu năm còn tơ.

Đặc điểm sinh học của cây đu đủ

Quả đu đủ chứa nhiều dinh dưỡng, trong 100 g thịt quả chín chứa nhiều nước (86,6%), bột (12,1%), protem (0,6%) và có khá nhiều chất khoảng như: Kali (204 mg), Canxi (34 mg), Phốt-pho (llmg). Đặc biệt, quả đu đủ cung cấp lượng vitamin phong phú: vitamin A (450 mg), Canxi (74mg), Vitamin Bị (0,03), Vitamm pp (0,5 mg), Vitamin B2 (0,04 mg). Ngoài ra, quả đu đủ tươi còn được Dùng như một loại rau nấu ăn hàng ngày. Một số nơi còn trồng đu đủ để lấy nhựa cây. Papain có trong đu đủ là một loại enzym có khả năng phân giải protein nhẳnh, ứng dụng trong kỹ nghệ chế biến thực phẩm, được phẩm.

Thế giới hiện sản xuất khoảng 2 triệu tấn quả đu đủ hàng năm.

■ Thân, rễ:

Đu đủ thuộc loại thân mềm, bán mộc, thân già có màu xám xanh, nâu xám hay nâu đở. thân mang nhiều sẹo lá. sẹo phát hoa và dễ bị bọng ruột. Độ bọng ruột cang lớn khi cảy càng già, do đở đủ thân có dưởng kính khá lớn (đôi khi dưởng kính dạt 15 -20 cm) nhưng khá giòn và mọng nước nên dễ bị giở mạnh làm gãy cây.

Hầu hết rễ đu đủ đâm nhánh ngang mạnh khi gặp điều kiện thuận lợi, nhưng mọc xuống sâu kém, rễ mềm và rất sợ đọng hoặc úng nước. Cần tạo lớp đất mật tơi xốp. dễ thoát nước, giàu dinh dưỡng dẻ giúp rễ phát triển tốt.

Đu đủ là một cây song tử diệp, nhưng thân không cứng và cũng không đâm nhánh, trừ khi đã bát đầu già cỗi. Cây cao khoảng 3-7m và ngọn có nhiêu lá. Cọng cuống lá dài 60 -70 cm, mềm và rỗng ruột, gồm 7 phiến, rộng đến 1.5m. Thân nhiêu sẹo lá.

Đu đù thường là cây đổng chu, nhưng đu đủ có thế xếp thành 3 loại trên phương diện giới tính: cây đực, cây lưỡng tính và cây cái. Một số cây đu đủ cũng có thể trở cả ba loại hoa nởi trên. Ngoài ra cũng có cây ra hoa không hắn hoàn toàn đực, cái hay lưỡng tính mà lại pha lẫn nhiều ít đặc tính của ba loại hoa. Khuynh hướng thay đối giới tính phần lớn do thời tiết gảy ra như khô hạn và thay dổi nhiệt độ. Nhiệt độ càng cao thì khuynh hướng sản xuất hoa đực càng lớn. Hoa đực ở cây đực màu hơi xanh lục, mọc tử nách lá trên những chùm dài. nhiều nhánh. Hoa cái ở cây cái lớn hơn, cuống rất ngắn, mọc rải rác hay hai ba hoa ở trên thân, sản xuất quả tròn, bầu đực hay hình quá lê, vở xanh hay vàng khi quả chín. Cây đực không có quả. Quá của hoa lưỡng tính được ưa chuộng hẳn ở thị trưởng. Vì vậy. cần lựa chọn cây cho quá với loại hoa cái hay hoa lưỡng tính thích hợp. người trồng không thể nào lựa chọn được nếu chỉ gieo hạt lấy từ quà thụ phấn tự do. Ngược lại, người trồng có thể lựa chọn một cách khá chính xác cây nào là cái, cây nào là lưỡng tính bằng cách bao giấy hoa cái hay hoa lưỡng tính chưa nở, rồi tự lựa phấn để ra tay (thụ phấn chéo) vào với noãn khi hoa cái hay hoa lưỡng tính nở. Những nghiên cửu vế thụ phấn trên đu đủ cho biết ràng:

– Thụ phân hoa cái bằng phấn hoa đực thì một nửa số cây con sẽ là cây đực, một nửa sẽ là cây cái.

– Dùng phấn hoa lưỡng tính để thụ phấn hoa cái thì một nửa số cây sẻ là cây cái, một nứa sẽ là cây lưỡng tính.

– Hoa lưỡng tính tự thụ tinh hay thụ phấn chéo với phấn hoa lưỡng tính khác thì cho tỷ lệ một cây cái. hai cây lưỡng tính.

– Dùng phấn cây đực để thụ phấn hoa lưỡng tính thì một phần ba số cây sẽ là cây cái, một phần ba sẽ là cây đực, một phần ba sẽ là cây lưỡng tính.

Theo nghiên cứu này, cách thử 2 và thứ 3 sẽ cho những cây con ra quả nhiều nhất. Nếu không làm thụ phấn bằng tay, người trồng cũng có thể để lại vài cây đực trong vườn thì để báo đảm các hoa khác đều thụ phấn và ra quá.

– Lá:

Lá đu đủ là lá đơn, mọc thành chùm ở ngọn thân và xoán theo trôn ốc. Lá lớn có cuống dài. phiến rộng 30 – 60 cm, mỏng, mềm, chia thành 7 – 11 thùy và đôi khi các thùy này chia ra làm nhiều thùy nhò. Gân lá nổi rõ ở mặt dưới. Trung bình sau 3 – 5 ngày cây sẽ mọc một lá từ ngọn thân.

Lá đu đủ dễ bị gãy, rách, cần chú ý báo vệ bộ lá vì số lá tỷ lệ thuận với số phát hoa mọc ra ở nách lá, khả năng đậu quả, độ lớn quả và năng suất thu hoạch.

• Hoa:

Hoa mọc ở nách lá. Đu đú có 3 loại hoa: Hoa đực, hoa cái và hoa lưỡng tính. Mức độ hữu tính của hoa trên cây rất đa dạng và dễ bị ảnh hưởng do thời tiết. Do đặc điểm mang hoa, thông thường có ba loại cây đu đủ.

+ Đu đủ đực: Cây chi mang toàn hoa đực trên phát hoa. Phát hoa có cuống dài và phân nhánh. Hoa đực không cuống, nhỏ, đường kinh 0,4 – 0.6 cm, dài 4 – 5cm, không bầu noãn, có 1 nhị đực với hai túi phấn trên mỗi nhị (nhụy cái không phát triển nên không cho quả, sẽ rụng sau khi nở), Trong sản xuất lớn nên giữ trong vườn một số cây đực để cung cấp phấn hoa. giúp tăng sự đậu quả cho các cây còn lại trong vườn.

+ Đu đủ cải: Hầu như cây chỉ mang toàn hoa cái. Hoa cái mọc riêng hoặc từng chùm có 2 – 4 hoa. Hoa dài có bầu noãn lớn 2 – 3 cm, nhụy cái lớn. không nhị đực. Hoa cái ít có khá năng tạo quả, chỉ cho một vài quả trên cây do bầu noãn tự phát triển (dạng quá trình sinh), nhưng các quả này thướng nhỏ và không có hạt. Cây sẽ cho nhiều quả hơn khi hoa cái được nhận phấn từ cây khác bay tới.

+ Đu đủ lưỡng tính: Mang hoa lưỡng tính và hoa đực.

Các hoa đực ơ đây cũng giống như cây đu đủ đực nhưng có cuống ngắn và mọc xen kẽ với hoa lưỡng tính trên cùng phát hoa. Hoa lưỡng tính có nhị đực với bao phấn vàng và noãn hoạt động. với nhụy cái của hoa cao hơn nhị đực và sẵn sảng nhận phấn, cùng lúc bầu noãn hoạt động tôt cũng giúp hoa đậu quả cao. Trong sản xuất nên chọn các cây đu đủ loại này để đạt năng suất và sản lượng quả cao vì hoa lưỡng tính vừa có khá năng thụ phấn chéo vừa có the tự thụ phấn.

Thông thường, hoa lưỡng tính thụ phấn cho dạng quả dài, dày cơm, hạt nhiều, ngon ngọt, năng su át cao. người ta thường chọn hạt trên các quả này đế làm giống.

– Quả, hạt:

Dạng quả đu đủ thường tùy vào loại hoa đã thụ phấn:

Hình trứng hay hình cầu: Do hoa cái phát triển, mỏng cơm, bọng ruột, quả lớn và tròn.

+ Hình thon dài: Do hoa lưỡng tính tạo thành, dày cơm, nhiều hạt và ngon ngọt. Loại quả này thường dài 20 – 40 cm, đường kính 5 – 15 cm, trọng lượng 0,5 – 4 kg. Trong sản xuất hiện nay, do đu đủ trồng từ hạt, chưa tạo giống thuần nên độ đồng đều của quả trên vườn chưa cao.

Quả đu đủ mang trung bình 300 – 500 hạt. Quà đu đủ đủ độ già thường có khoảng 60 – 70% hạt sẽ mọc thành cây. Hạt già có màu xám hoặc đen và thường chìm trong nước. Bên ngoài hạt có lớp vỏ lụa mỏng, cản thấm nước nên cần chà bóc vỏ trước khi gieo. Hạt có chứa dầu. Trọng lượng 1.000 hạt nặng khoảng 2kg.